Aşırı sıcaklar kapıda: Güneş çarpmasını hafife almayın
Avrupa’yı etkisi altına alan sıcak hava dalgasının temmuz ayının ikinci yarısında Türkiye’de de etkili olması bekleniyor. Uzmanlar, özellikle kronik hastalığı olanlar, yaşlılar ve çocuklar için riskin artacağı uyarısında bulunuyor. Erdem Hastanesi Çakmak İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Muazzez Caymaz, sıcak bitkinliği ile güneş çarpmasının birbirine karıştırılmaması gerektiğini belirterek, “40 dereceyi aşan vücut ısısı ve bilinç değişikliği hayati riskin habercisidir. Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” dedi.
Yaz aylarında etkisini artıran yüksek sıcaklıklar ve yoğun güneş maruziyeti, özellikle risk grubundaki bireyler için ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Erdem Hastanesi Çakmak İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Muazzez Caymaz, toplumda sıkça birbirine karıştırılan sıcak bitkinliği ile güneş çarpmasının farklarını anlatarak güneş çarpmasının hayati risk taşıyan acil bir tablo olduğuna dikkat çekti.
Sıcak bitkinliği ile güneş çarpmasını karıştırmayın
Sıcak bitkinliğinin vücudun ‘biraz yoruldum, dinlenmeye ihtiyacım var’ deme şekli olduğunu belirten Uzm. Dr. Muazzez Caymaz bu tabloda kişinin yoğun terleme, halsizlik ve yorgunluk yaşasa da bilincinin açık olduğunu söyledi. Buna karşın güneş çarpmasının çok daha ağır bir tablo olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Caymaz, “Vücut ısısının 40 derecenin üzerine çıkması, cildin sıcak ve kuru hale gelmesi, terlemenin durması, kafa karışıklığı, konuşma bozukluğu veya bayılma gibi belirtiler vücudun soğutma sisteminin çöktüğünü gösterir. Bu noktada zaman kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır” ifadelerini kullandı.
İlk müdahale buzlu sudan kaçının
Güneş çarpmasında ilk müdahalenin hayati önem taşıdığını vurgulayan Uzm. Dr. Caymaz, kişinin öncelikle güneşten uzaklaştırılarak serin ve gölge bir ortama alınması gerektiğini belirtti. Üzerindeki sıkı kıyafetlerin gevşetilmesini öneren Uzm. Dr. Caymaz, “En etkili yöntem, kişinin üzerine serin su püskürtmek ve vantilatör ya da yelpaze yardımıyla buharlaşmayı sağlamaktır. Ancak kişiyi buzlu suya sokmak en büyük hata olur. Ani soğuk, damarların büzülmesine neden olarak vücudun iç ısısını düşürmeyi zorlaştırabilir. Ayrıca bilinci tam açık olmayan kişilere ağızdan su vermek de soluk borusuna kaçma riski nedeniyle tehlikelidir” diye konuştu.
Kronik hastalar yaz sıcaklarında daha dikkatli olmalı
Tansiyon, diyabet ve kalp hastalarının sıcak havalarda daha yüksek risk altında bulunduğunu söyleyen Uzm. Dr. Muazzez Caymaz, sıcaklığın vücudun sıvı ve elektrolit dengesini kısa sürede bozabildiğini ifade etti. Bazı tansiyon ve kalp ilaçlarının susuzluğa verilen fizyolojik yanıtı değiştirebildiğini, diyabet hastalarında ise sıcaklığın kan şekeri dengesini olumsuz etkileyebildiğini belirten Uzm. Dr. Caymaz, “Bu kişiler susama hissini geç algılayabilir veya terleme mekanizmalarında sorun yaşayabilir. Kendilerini iyi hissetseler de vücutları alarm vermeye başlamış olabilir. Bu nedenle özellikle saat 11.00 ile 16.00 arasında güneş altında bulunmamaları büyük önem taşır” dedi.
‘İyileştim’ diyerek hemen eski rutine dönmeyin
Güneş çarpmasının etkilerinin olayın atlatılmasıyla sona ermediğini vurgulayan Uzm. Dr. Caymaz, vücudun ısı düzenleme mekanizmasının bu süreçte ciddi şekilde zorlandığını belirterek, “Güneş çarpması sonrasında vücut birkaç gün boyunca sıcaklığa karşı daha hassas hale gelir. Bir gün sonra kendinizi iyi hissetseniz bile yeniden uzun süre güneşte kalmanız aynı tablonun daha ağır yaşanmasına neden olabilir. En az iki-üç gün dinlenmek, serin ortamlarda bulunmak ve sıvı dengesini kademeli olarak yerine koymak gerekir” diye konuştu.
Aşırı sıcaklarda sadece su tüketimi yetmez
Yüksek sıcaklıklarda yalnızca su değil, sodyum ve potasyum gibi önemli minerallerin de kaybedildiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Muazzez Caymaz, sağlıklı hidrasyonun yalnızca su tüketmekten ibaret olmadığını söyledi. Aşırı terleme sonrasında sadece su tüketmenin kandaki sodyum seviyesinin aşırı düşmesine neden olabileceğini anlatan Uzm. Dr. Caymaz, “Yaz aylarında suyun yanında maden suyu veya ayran gibi elektrolit desteği sağlayan içecekler tercih edilebilir. Buna karşılık şekerli ve gazlı içeceklerden uzak durulmalıdır” ifadelerini kullandı.
Belirtileri ciddiye alın
Güneş çarpmasının büyük ölçüde önlenebilir bir durum olduğunu belirten Uzm. Dr. Muazzez Caymaz, yaz aylarında halsizlik, baş dönmesi, yoğun bitkinlik veya bilinç bulanıklığı gibi belirtilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Güneş çarpmasının bir hastalık değil önlenebilecek bir kaza olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Caymaz, “Vücudunuz size durmanız gerektiğini söylüyorsa bunu ertelemeyin. Şikâyetleriniz hızla artıyorsa veya bilinç değişikliği gelişiyorsa mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.” dedi.
