Koç Üniversitesi’ne Avrupa Araştırma Konseyi’nden (ERC) Yeni Destek
Siyasi Kutuplaşmanın Nasıl Ortaya Çıktığını Araştıracak Projeye ERC Desteği
Koç Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Çarkoğlu, Avrupa’nın en prestijli ve en rekabetçi araştırma fonları arasında gösterilen Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) İleri Düzey Araştırma Desteği’ni (Advanced Grant) almaya hak kazandı. Prof. Dr. Çarkoğlu’nun yürütücülüğünü üstleneceği “Yükselen Meseleler ve Duygusal Kutuplaşmanın Dinamikleri (EMERGEPOL)” başlıklı proje, önümüzdeki beş yıl boyunca Avrupa Araştırma Konseyi tarafından desteklenecek. Proje, siyasi kutuplaşmanın nasıl ortaya çıktığını ve hangi toplumsal meselelerin gelecekte kutuplaştırıcı etki yaratma potansiyeli taşıdığını anlamayı amaçlıyor. 2012 yılından bu yana Türkiye’ye kazandırılan 63 ERC desteğinin 36’sı Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor.
Avrupa Araştırma Konseyi’nin İleri Düzey Araştırma Desteği (Advanced Grant), alanlarında uluslararası düzeyde öncü kabul edilen ve son yıllarda önemli bilimsel katkılar ortaya koymuş kıdemli araştırmacılara verilen en prestijli araştırma fonları arasında yer alıyor. Yüksek riskli ancak dönüştürücü potansiyele sahip özgün araştırma fikirlerini desteklemeyi amaçlayan program, Avrupa’nın bilimsel mükemmeliyet alanındaki en seçici fon mekanizmalarından biri olarak kabul ediliyor. TÜBİTAK ERC Baş Araştırmacı Geliştirme Programı (EBAG) kapsamında değerlendirilen Prof. Dr. Ali Çarkoğlu’nun projesinin, ERC İleri Düzey Araştırma Desteği 2025 çağrısına yapılan 3.329 başvuru arasından seçilen 319 projeden biri olması ve Türkiye’den destek alan tek proje olarak öne çıkması, bu başarının önemini daha da artırıyor.
Türkiye’de ERC başarısının güçlü adresi: Koç Üniversitesi
Prof. Dr. Ali Çarkoğlu’nun ERC Advanced Grant başarısı, Koç Üniversitesi’nin Avrupa araştırma ekosistemindeki güçlü konumunu bir kez daha ortaya koydu. 2012 yılından bu yana Türkiye’ye kazandırılan 63 ERC desteğinin 36’sı, Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor. Bu desteklerin 22’si ana ERC projelerinden, 14’ü ise ticarileştirme odaklı ek destekler olan Kavram Kanıtlama projelerinden oluşuyor. Bugüne kadar Koç Üniversitesi bünyesinde ERC desteği alan projelerin 25’i mühendislik, 8’i sosyal bilimler ve 3’ü moleküler biyoloji ve genetik alanlarında yürütülen araştırmaları kapsıyor. Prof. Dr. Ali Çarkoğlu’nun projesinin, ERC Advanced Grant 2025 çağrısında Türkiye’den desteklenmeye hak kazanan tek proje olması, Koç Üniversitesi’nin Avrupa’nın en seçkin araştırma programlarıyla kurduğu güçlü ve sürdürülebilir etkileşimin göstergesi.
Toplumsal Ayrışmanın Kaynaklarına Yeni Bir Bakış
Son yıllarda göç, çokkültürlülük, kimlik politikaları ve iklim değişikliği gibi konular birçok ülkede siyasi tartışmaların merkezine yerleşti. Ancak bu meselelerin neden bazı toplumlarda kalıcı siyasi gerilimlere ve toplumsal ayrışmalara yol açarken, bazılarında zamanla etkisini kaybettiği hâlâ yeterince bilinmiyor.
EMERGEPOL projesi, siyasi kutuplaşmayı yalnızca ortaya çıkan sonuçlar üzerinden değil, kutuplaşmaya yol açan meselelerin yaşam döngüsü üzerinden inceleyecek. Proje, yeni toplumsal ve siyasi meselelerin nasıl ortaya çıktığını, kamuoyunda nasıl karşılık bulduğunu, siyasetçiler ve medya tarafından nasıl çerçevelendiğini ve hangi koşullarda kalıcı kutuplaşmalara dönüştüğünü araştıracak. Araştırmanın uzun vadeli hedeflerinden biri de, hangi yeni meselelerin gelecekte kutuplaştırıcı bir etki yaratabileceğini öngörebilecek bilimsel araçlar geliştirmek.
Prof. Dr. Ali Çarkoğlu, projenin çıkış noktasını şöyle açıklıyor:
“Göç, çokkültürlülük, kimlik politikaları ve iklim değişikliği gibi meselelerin nasıl ortaya çıktığını, gündemde nasıl ağırlık kazandığını, siyasetçiler ve medya tarafından nasıl çerçevelendiğini ve neden bazı toplumlarda kalıcı bölünmelere dönüşürken bazılarında sönümlendiğini anlamayı amaçlıyoruz.”
EMERGEPOL, siyasi kutuplaşmayı yalnızca bir sonuç olarak değil, zaman içinde gelişen ve dönüşen bir süreç olarak ele alacak. Araştırma, yeni ortaya çıkan meselelerin siyasetçiler, medya kuruluşları ve vatandaşlar tarafından nasıl tartışıldığını ve bu tartışmaların toplum üzerindeki etkilerini inceleyecek.
Dört Ülkede Yürütülecek Kapsamlı Araştırma
Proje, Türkiye, Macaristan, İrlanda ve Hollanda’yı kapsayan karşılaştırmalı bir araştırma tasarımı üzerine kuruldu. Farklı düzeylerde siyasi kutuplaşmaya ve farklı siyasi sistemlere sahip olan bu ülkeler üzerinden, benzer meselelerin neden farklı toplumsal sonuçlar doğurduğu araştırılacak.
Araştırma kapsamında parlamentolardaki konuşmalar, seçim bildirgeleri, haber içerikleri ve çevrimiçi tartışmalar gelişmiş doğal dil işleme (NLP) teknikleriyle analiz edilecek. Ayrıca dört ülkede gerçekleştirilecek panel anketler ve anket deneyleri aracılığıyla vatandaşların görüşlerinin zaman içindeki değişimi takip edilecek. Elde edilen veriler, gelişmiş istatistiksel yöntemler ve dinamik modeller yardımıyla değerlendirilecek.
Kutuplaşmayı Öngörebilecek Bir Erken Uyarı Aracı Geliştirilecek
EMERGEPOL’ü benzer araştırmalardan ayıran en önemli özelliklerden biri, yalnızca geçmişte yaşanan süreçleri açıklamaya çalışmakla kalmaması. Proje, yeni ortaya çıkan meselelerin gelecekte ne ölçüde kutuplaştırıcı bir etki yaratabileceğini tahmin etmeye yönelik araçlar geliştirmeyi de hedefliyor.
Prof. Dr. Ali Çarkoğlu bu hedefi şöyle anlatıyor:
“Belki de en özgün katkımız, hangi yeni meselelerin tehlikeli kutuplaşmaya dönüşebileceğini önceden öngörebilecek bir erken uyarı aracı geliştirme amacımız. Bu çerçevede yüksek riskli ama potansiyel olarak yüksek getirili bir araştırma girişiminden söz ediyoruz.”
Proje sonunda, belirli bir konunun kısa vadede kutuplaştırıcı etki yaratma olasılığını ölçmeyi amaçlayan bir “Kutuplaşma Potansiyeli Endeksi” geliştirilmesi planlanıyor. Ayrıca araştırmacılar, gazeteciler ve politika yapıcıların kullanımına açık, web tabanlı interaktif bir tahmin aracı oluşturulacak.
Bilimsel ve Toplumsal Katkı Sağlamayı Hedefliyor
Beş yıl sürecek proje kapsamında çok uluslu veri tabanları oluşturulacak, açık erişimli veri setleri hazırlanacak, akademik yayınlar ve politika notları üretilecek. Araştırma sonuçlarının paylaşılması amacıyla uluslararası çalıştaylar ve bir konferans da düzenlenecek.
Prof. Dr. Çarkoğlu, projenin hedefini şu sözlerle özetliyor:
“Akademik olarak kutuplaşma kuramına katkı sunmayı, toplumsal açıdan ise demokratik dirençliliği güçlendirmeye yardımcı olacak bilgi ve araçlar geliştirmeyi amaçlıyoruz.”
Koç Üniversitesi ev sahipliğinde yürütülecek EMERGEPOL projesinde, davranışsal siyaset bilimciler, istatistikçiler, hesaplamalı sosyal bilimciler ve uzmanlardan oluşan uluslararası bir ekip görev alacak. Avrupa’nın önde gelen saha araştırma kuruluşlarının katkısıyla gerçekleştirilecek çalışmada iki doktora sonrası araştırmacı ve bir doktora öğrencisi de yetiştirilecek.
