Plastik Kirliliğine Çözüm GTÜ’den Geldi
Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ) araştırmacıları, plastik kirliliği sorununa çare olabilecek ve plastikleri doğal olarak yok eden yeni bir mikroorganizma keşfetti.
GTÜ Temel Bilimler Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedef Tunca Gedik ve araştırmacılar Emine Yaradır, Dr. Halil Yılmaz tarafından yürütülen çalışmada, plastik atıkları biyolojik olarak parçalayabilen yeni bir mikroorganizma izole edildi. Gebze’de faaliyet gösteren Atıksan Geri Dönüşüm firmasının çalışma sahasından toplanan kontamine su, toprak ve plastik numunelerini titizlikle inceleyen araştırma ekibi, çevre kirliliğine karşı doğanın kendi çözümünü gün yüzüne çıkardı. Araştırmada elde edilen izolatın, çevreye büyük zarar veren polietilen glikolü (PEG) doğrudan bir karbon ve enerji kaynağı olarak kullanabildiği tespit edildi.
Plastikleri Bir Ayda Büyük Oranda Tüketiyor
Yapılan genomik DNA analizleri sonucunda Trichoderma citrinoviride olarak tanımlanan bu özel mikroorganizmanın, optimum 25 °C sıcaklıkta ve gün ışığı koşullarında mükemmel bir gelişim gösterdiği, ayrıca plastik yüzeylere tutunmasını kolaylaştıran güçlü bir biyofilm tabakası oluşturabildiği belirlendi. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen ve bir ay süren inkübasyon testlerinde, mikroorganizmanın plastik türleri üzerindeki net yıkım gücü şu kütle kaybı oranlarıyla kayda geçti:Asetat Polimeri: %6.97 kütle kaybı, Polietilen (PE): %6.15 kütle kaybı, Alçak Yoğunluklu Polietilen (LDPE): %2.75 kütle kaybı
İleri Analiz Teknikleriyle Kanıtlandı
Mikroorganizmanın plastikleri hücresel düzeyde metabolize ettiği bilimsel yöntemlerle doğrulandı. Biyobozunma süreci; Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile yapılan yüzey morfolojisi incelemeleri ve Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) kimyasal bağ analizleri sayesinde kesin olarak kanıtlandı.
Literatürde Bir İlk: Geleceğe Umut Veren Adım
Bu araştırma, dünya bilim literatüründe Trichoderma citrinoviride türünün plastik biyobozunma ve geri dönüşüm kapasitesini ortaya koyan ilk çalışma olma unvanını kazandı. Küresel plastik krizine sürdürülebilir, çevre dostu ve biyolojik bir alternatif sunan bu başarı, endüstriyel geri dönüşüm süreçlerinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Keşfedilen bu yeni izolata ait bilgi, küresel ölçekte erişilebilir olması amacıyla JBNPOX000000000 erişim numarası ile uluslararası GenBank veri tabanına tescil edildi. GTÜ’lü bilim insanlarının bu başarısı, biyoteknolojik çevre çözümlerinde üniversitenin öncü rolünü bir kez daha pekiştirdi.
