Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yeşil Dönüşüm Programı Uygulama Usul ve Esasları Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile sanayicilerin çevresel dönüşüm süreçlerinde önemli düzenlemeler yapıldı. Bu değişiklikler, programın başvuru, değerlendirme, izleme ve teşvik mekanizmalarını kapsayarak yatırımcılar için yeni bir yol haritası çiziyor.
Yapılan düzenlemelerle birlikte, programa başvuracak yatırımcıların tesis bazında uygulayacakları dönüşüm projeleri için en az 5 yıllık bir “Yeşil Dönüşüm Yol Haritası” hazırlaması zorunlu hale getirildi. Bu yol haritasında enerji verimliliği, kaynak kullanımı, karbon emisyonlarının azaltılması ve çevresel performans gibi konularda somut ve ölçülebilir hedeflerin belirtilmesi gerekiyor. Ayrıca, her başvuru sahibinin en az 3 kişiden oluşan bir “yeşil dönüşüm ekibi” kurması ve bu ekip içinden bir “yeşil dönüşüm lideri” ataması da mecburi kılındı.
Proje Değerlendirme Sistemi Yeniden Yapılandırıldı
Tebliğdeki değişiklikler, proje değerlendirme süreçlerini de yeniden şekillendirdi. Artık projeler, Genel Müdürlük tarafından oluşturulan özel bir “Değerlendirici Listesi”ndeki kurumlar tarafından incelenecek. Bu değerlendirmelerde, projelerin ulusal ve uluslararası yeşil dönüşüm standartlarına uyumu, yenilikçi teknolojiler kullanıp kullanmadığı, belirlenen hedeflerin gerçekçi ve ölçülebilir olup olmadığı, yatırım unsurlarının proje amaçlarıyla ne kadar örtüştüğü ve çevresel performansa yapacağı katkı gibi kriterler ön planda olacak. Eksik veya uygunsuz bulunan projeler için yatırımcılara belirli süreler içinde revizyon yapma imkanı tanınacak.
“Yeşil Dönüşüm Merkezi Belgesi” Verilecek
Program kapsamında uygun bulunan ve yatırım teşvik belgesi düzenlenen tesislere, 5 yıl geçerli olacak şekilde “Yeşil Dönüşüm Merkezi Belgesi” verilecek. Bu belge, mevcut yatırım teşvik sistemine entegre olarak yürütülecek ve projelerin takibi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yapılacak.
Desteklenecek Yatırımlar ve Kapsam Dışı Alanlar
Yeni düzenlemeyle desteklenecek yatırım türleri arasında modernizasyon, entegrasyon, makine ve teçhizat alımları, bina ve inşaat harcamaları ile arazi ve arsa alımları bulunuyor. Ancak, yeşil dönüşüm teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik Ar-Ge faaliyetleri ve güneş ile rüzgar enerjisine dayalı elektrik üretim tesisleri bu programın kapsamı dışında tutuldu.
Nihai Ölçüm ve Hedef Gerçekleşme Şartı
Program sonunda yatırımcıların belirledikleri hedeflere ulaşıp ulaşmadığı, “nihai durum ölçümü” ile değerlendirilecek. Projelerin başarılı kabul edilmesi için hedeflenen performans göstergelerinde en az %75 oranında bir gerçekleşme sağlanması gerekecek. Bu hedefleri karşılayamayan projeler programdan çıkarılabilecek ve kullanılan teşviklerin geri alınması söz konusu olabilecek. Önceki dönemde “Yeşil Dönüşüm Merkezi” unvanı almış ve yatırım teşvik belgesi düzenlenmiş tesislere yeni belge düzenleneceğine dair geçici madde de tebliğe eklendi.
