Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB) Başkanı Emre Uygun, Türk zeytincilik sektöründeki ihracat verilerine ilişkin yaptığı değerlendirmede, zeytinyağı ihracatında yaşanan sert düşüşe dikkat çekti. Uygun, uygulanan kısıtlamaların ve yasakların sektörü olumsuz etkilediğini belirtti.
Sektör Verileri Endişe Veriyor
EZZİB Başkanı Emre Uygun, 2023/24 sezonunda 763 milyon dolar olan toplam ihracatın, 2024/25 sezonunda yüzde 27’lik bir düşüşle 559 milyon dolara gerilediğini açıkladı. Bu düşüşte zeytinyağındaki kayıplar öne çıkarken, sofralık zeytin ihracatında ise artış gözlemlendi. Sezon boyunca sofralık zeytin ihracatı 255 milyon dolara ulaşırken, siyah zeytin ihracatı yüzde 19, yeşil zeytin ihracatı ise yüzde 29’luk artışla hedefleri aştı. Türk zeytini, 117 ülkeye ihraç edilerek küresel pazardaki yerini korudu.
Ancak, zeytinyağı ihracatı döviz bazında yüzde 50 düşüşle 252 milyon dolara indi. Miktar bazında ise ihracat 70 bin tondan 50 bin tona gerileyerek, zeytinyağının 4 sezon sonra sofralık zeytinin gerisinde kalmasına neden oldu.
Kısıtlamalar Rekabet Gücünü Zayıflattı
Uygun, bu düşüşün yalnızca küresel fiyatlarla açıklanamayacağını vurgulayarak, 2021’den bu yana uygulanan kısıtlama, fon ve yasakların Türk zeytinyağının rekabet gücünü zayıflattığını ve pazar kaybına yol açtığını belirtti. 2025-2026 sezonunda da düşüş eğiliminin sürdüğü, 31 Mart 2026 itibarıyla toplam ihracatın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38 azalarak 192 milyon dolara düştüğü ifade edildi. Aynı dönemde zeytinyağı ihracatı ise yüzde 73’lük büyük bir düşüşle 44 milyon dolar gelir sağladı.
Sektörden Çözüm Arayışları ve Önemli Uyarılar
Sektörde çözüm arayışlarının sürdüğünü belirten Uygun, ABD, Kanada, Japonya ve Avustralya gibi hedef pazarlara yönelik ticaret heyetleri düzenlediklerini ve uluslararası fuarlarda aktif tanıtım faaliyetleri yürüttüklerini söyledi. EZZİB’in yeni projesi OLIVEtoLIVE UR-GE ile 60 firmanın katılımıyla küresel rekabet gücünü artırmayı hedeflediklerini ekledi.
Öte yandan, sektörde belirsizlik yaratan ihracat yasakları ve kotaların yanı sıra Dahilde İşleme Rejimi’nin sürekli açık olması gerektiği vurgulandı. Uygun, özellikle ABD ve Uzak Doğu pazarına yönelik ihracatta ciddi sorunlara yol açabilecek pestisit riskine dikkat çekti. Yapılan analizlerde numunelerin yarısından fazlasında pestisit tespit edildiğini belirten Uygun, bu durumun üretim aşamasından itibaren önlem alınmasını zorunlu kıldığını ifade etti.
